Trzecia edycja upamiętnień w Ogrodzie Sprawiedliwych

21 czerwca (wtorek) 2016 o godz. 12.00 w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych na skwerze im. gen. Jana Jura-Gorzechowskiego na Muranowie zostaną posadzone drzewa i odsłonięte pamiątkowe kamienie poświęcone: Władysławowi Bartoszewskiemu, Witoldowi Pileckiemu i księdzu Janowi Ziei.  Kamienie odsłonią bliscy i przyjaciele Sprawiedliwych.  Więcej informacji w zakładce PROGRAM

6 marca 2016, w Europejski Dzień Pamięci o Sprawiedliwych, podczas gali w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Dom Spotkań z Historią już po raz trzeci ogłosił nazwiska osób uhonorowanych tytułem Sprawiedliwego. Są to: Władysław Bartoszewski, Witold Pilecki i ksiądz Jan Zieja. Na wiosnę na skwerze generała Jana Jura-Gorzechowskiego zostaną posadzone kolejne drzewka Sprawiedliwych i odsłonięte pamiątkowe kamienie. Galę uświetniły koncerty fortepianowe Łukasza Krupińskiego oraz Jekateriny i Stanisława Drzewieckich. Więcej informacji o tegorocznych uhonorowanych oraz gali w zakładce PROGRAM WYDARZEŃ.

OGRÓD<br />SPRAWIEDLIWYCH<br />W WARSZAWIE
OGRÓD
SPRAWIEDLIWYCH
W WARSZAWIE

PIERWSZY W POLSCE OGRÓD SPRAWIEDLIWYCH

5 czerwca o godz. 12.00 na skwerze im. generała Jana Jura-Gorzechowskiego na warszawskiej Woli otworzyliśmy pierwszy w Polsce Ogród Sprawiedliwych.

Co roku wyrastać tu będą drzewka dedykowane tym w Europie i poza nią, którzy ratowali życie innych lub występowali w obronie ludzkiej godności – w czasie nazizmu i komunizmu, ludobójstw, masowych mordów, zbrodni przeciw ludzkości, popełnionych w XX i XXI wieku. Towarzyszące im symboliczne kamienie opatrzone będą inskrypcjami wyjaśniającymi za jaki czyn dana osoba została uhonorowana.

Jako pierwsi w warszawskim Ogrodzie upamiętnieni zostali: Marek Edelman, Magdalena Grodzka-Gużkowska, Jan Karski, Antonia Locatelli, Tadeusz Mazowiecki, Anna Politkowska.

Swój udział w uroczystości wzięli między innymi: bliscy uhonorowanych osób, w tym Aleksander Edelman, syn Marka Edelmana; rodzina Premiera Tadeusza Mazowieckiego, Zastępca Prezydenta m.st. Warszawy Włodziemierz Paszyński, Burmistrz Dzielnicy Wola Urszula Kierzkowska, przedstawiciel Ambasady Republiki Włoskiej Andrea Luca Lepore, prof. Władysław Bartoszewski, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Lena Kolarska-Bobińska, Maja Komorowska.

5 czerwca o godz. 18.00 w ramach inauguracji w audytorium Muzeum Historii Żydów Polskich oodbyła się również debata o fenomenie Sprawiedliwych. Gośćmi byli: pomysłodawca idei Ogrodów – Gabriele Nissim oraz Marc-Henri Fermont i Maria Wiernikowska. Spotkanie prowadził Tomasz Jastrun.

Inauguracja Ogrodu była częścią obchodów Święta Wolności organizowanego w 25. rocznicę wyborów 4 czerwca 1989.

Biogramy Sprawiedliwych upamiętnionych w warszawskim Ogrodzie w 2014
(obszerniejsze biogramy znajdują się w załączonej broszurze)

Marek Edelman (1922-2009) – w czasie II wojny światowej należał do Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego (Bund), był wśród założycieli Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB), uczestniczył w powstaniu w getcie warszawskim, a po śmierci Mordechaja Anielewicza został ostatnim przywódcą bojowników ŻOB podczas walk w getcie. Brał udział w powstaniu warszawskim. Po wojnie na stałe zamieszkał w Łodzi. Od połowy lat 70. działacz opozycji demokratycznej.

Magda Grodzka-Gużkowska (1924-2014) –  jako 15-latka zaczęła działać w konspiracji. Była zaangażowana w działalność Żegoty, pomagając ukrywającym się Żydom i organizując ratowanie żydowskich dzieci. Brała udział w Powstaniu Warszawskim. Przeszła przez 6 obozów jenieckich. Koniec wojny zastał ją we Włoszech, skąd przedostała się do Anglii i dalej do Kanady. W 1974 roku wróciła do Polski i zdecydowała się pomagać dzieciom autystycznym. Wspierała Polską Akcję Humanitarną, m.in. organizując konwoje do oblężonego Sarajewa.

Jan Karski (1914 -2000) – działacz podziemia, kurier i emisariusz władz Polskiego Państwa Podziemnego, informował świat o dokonującym się ludobójstwie Żydów. Za swoją działalność został odznaczony najwyższymi odznaczeniami państwowymi – polskim Orderem Orła Białego
i amerykańskim Medalem Wolności. Rok 2014 w Polsce, uchwałą Sejmu RP VII kadencji z 6 grudnia 2013, ogłoszony został Rokiem Jana Karskiego.

Antonia Locatelli (data ur. nieznana – 1992) – misjonarka włoska
w Ruandzie, była świadkiem masakr dokonywanych przez Hutu na Tutsi. Próbując ratować grupę 300-400 Tutsi, wszczęła alarm telefoniczny dzwoniąc do ambasady belgijskiej, radia RF1 i BBC i informując o tym co dzieje się na jej oczach. Dzień po swoim apelu została zamordowana przed swoim domem przez grupę interhamwe (bojówki Hutu).

Tadeusz Mazowiecki  (1927- 2013) – ostatni premier PRL i pierwszy premier III Rzeczypospolitej, uczestnik obrad Okrągłego Stołu, członek Komitetu Obywatelskiego przy Przewodniczącym NSZZ „Solidarność”. Jeden z założycieli warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej. W 1992 roku został specjalnym wysłannikiem ONZ w Bośni i Hercegowinie. W 1995 roku w proteście przeciw bezczynności mocarstw w obliczu zbrodni jako jedyny wysłannik ONZ w historii zrezygnował z tej funkcji. Ogłosił raport w sprawie łamania praw człowieka przez wszystkie strony konfliktu.

Anna Politkowska (1958-2006) – niezależna rosyjska dziennikarka, autorka książek Wtoraja Czeczenskaja oraz Putin's Russia (Rosja Putina). Bardzo krytycznie pisała o Władimirze Putinie i Ramzanie Kadyrowie (od 2007 prezydent Czeczenii)  oraz łamaniu praw człowieka i wojnie w Czeczenii. Wielokrotnie grożono jej śmiercią. 7 października 2006 została zastrzelona w Moskwie, w windzie budynku, w którym mieszkała.

27 kwietnia 2015 w Ogrodzie Sprawiedliwych posadziliśmy drzewka i odsłoniliśmy kamienie Sprawiedliwym uhonorowanym w roku 2015: Petrowi Hryhorence, Hasanowi Mazharowi i Nelsonowo Mandeli. Kamień poświęcony Hasanowi Mazharowi odsłonił Edward Mier-Jędrzejowicz. Mier-Jędrzejowicz z pochodzenia Ormianin, jest przedstawicielem mniejszości ormiańskiej w Komisji Wspólnej Rządu i Mniejszości Narodowych i Etnicznych, od lat współpracuje ze stowarzyszeniami Armenian General Benevolent Union Europe oraz Fundacją Kultury i Dziedzictwa Ormian Polskich, zajmuje się pomoca charytatywnej dla uchodźców ormiańskich. Obelisk Petra Hryhorenki odsłoniła Masza Makarowa, dziennikarka i założycielka Komitetu „Za wolną Rosję!” skupiającego Rosjan, mieszkających w Polsce, którym bliskie są wartości demokratyczne oraz Polaków solidarnych z demokratyczną opozycją rosyjską. Organizatorka akcji protestacyjnych przeciwko aneksji Krymu, agresji rosyjskiej na Ukrainie oraz represjom politycznym w Rosji, a także akcji solidarności z demokratami rosyjskimi. O Nelsonie Mandeli powiedział kilka słów Mamadou Diouf, wokalista, dziennikarz i działacz społeczny, związany z fundacją Afryka Inaczej, współtwórca Afryka.org – portalu działającego na rzecz poprawy wizerunku Afryki,  korespondent portalu Kontynent Warszawa-Warszawa Wielu Kultur.
Uroczystość uświetnił plenerowy koncert jazzowy w wykonaniu Gaetano Liguoriego.

Więcej informacji oraz biogramy Sprawiedliwych w załączonej broszurze (poniżej).

Organizatorzy: Dom Spotkań z Historią, Muzeum Historii Polski, Urząd Dzielnicy Wola; partnerzy: Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN, Komitet Światowego Ogrodu Sprawiedliwych (GARIWO); patroni medialni: Gazeta Stołeczna, Gazeta.pl Warszawa, TOK FM, Dzieje.pl.

Przyjmujemy zgłoszenia kandydatur do upamiętnienia w roku 2016. Prosimy wysyłać kandydatury wraz z uzasanieniem do Anny Ziarkowskiej, sekretarza Komitetu a.ziarkowska@dsh.waw.pl

SKŁAD KOMITETU OGRODU SPRAWIEDLIWYCH W WARSZAWIE:

Bogdan Białek, prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego;
Alicja Bartuś, Międzynarodowy Dom Spotkań w Oświęcimiu;
Konstanty Gebert, publicysta, dziennikarz;
Zbigniew Gluza (przewodniczący komitetu), prezes Fundacji Ośrodka KARTA, redaktor naczelny kwartalnika „Karta”;
Annalia Guglielmi, przedstawicielka Fundacji Gardens of the Righteous Worldwide (GARIWO) w Polsce;
Piotr Jakubowski, dyrektor Domu Spotkań z Historią;
Urszula Kierzkowska, burmistrz Dzielnicy Wola m.st. Warszawy;
Maja Komorowska, aktorka;
prof. Lena Kolarska-Bobińska, minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego;
Jolanta Kurska, prezeska Fundacji im. Bronisława Geremka;
Zbigniew Nosowski, redaktor naczelny miesięcznika „Więź”
Wacław Oszajca, jezuita, publicysta;
prof. Adam Daniel Rotfeld, współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych;
Andrzej Rottermund, dyrektor Zamku Królewskiego w Warszawie;
Paula Sawicka, Stowarzyszenie Otwarta Rzeczpospolita;
Michael Joseph Schudrich, Naczelny Rabin Polski;
Anna Stupnicka-Bando, Polskie Towarzystwo Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata;
Róża Thun, eurodeputowana;
Tomasz Thun-Janowski, dyrektor Biura Kultury Urzędu m.st. Warszawy;
Ewa Wierzyńska, Fundacja Edukacyjna Jana Karskiego, Muzeum Historii Polski;
Małgorzata Zakrzewska, przewodnicząca Komisji Kultury i Promocji Rady m.st. Warszawy.

Pliki pdf